در صورتی که چای به خوبی خشک شده و مراحل فرآوری و طبقه بندی آن طبق اصول فنی صورت گرفته باشد چای تا مدت ها بعد از تاریخ تولید می تواند به خوبی کیفیت طبیعی خود را حفظ نماید. شرایط نگهداری و کیفیت بسته بندی در مدت زمان مصرف تأثیر گذار است. همانطوری که گفته شد کلیه محصولات غذایی تحت تأثیر یک سری کنش و واکنش های غیر آنزیمی قرار می گیرند. پس از دو هفته چای تازه فرآوری شده به تدریج قسمتی از گسی و تلخی خود را از دست داده و عطر و طعم مطلوبی پیدا می کند.

سعی کنید همواره چای دان را مملو از چای کنید تا چای درون آن کمتر در معرض هوا قرار داشته باشد.

به عبارت دیگر بتدریج و از حالت خامی خارج و کمال مطلوب را پیدا می کند هر چند انواع چای تجارتی برای حفظ کیفیت و طعم به صورت بسته بندی شده در بازار مصرف عرضه می شوند ولی طعم و تازگی چای پس از گذشت زمان، نقصان مییابد. حداکثر زمان نگهداری سالم چای در غرفه های فروشگاه های بزرگ بر حسب شرایط نگهداری، میزان رطوبت نسبی محیط، نوع بسته بندی، نوع چای و چگونگی پروسه تولید و طبقه بندی فرق می کند. عمر تجاری چای  در چای سیاه بیشتر از چای سبز است. چنانچه چای بسته بندی شده در محیطی خنک، تاریک و ظروف عاری از هوا نگهداری شود برای مدت زمان طولانی تری عطر و طعم خود را حفظ می کند. از لحاظ فنی بسته بندی چای در قوطی های فلزی و یا مقوایی باید به نحوی انجام گیرد که هوای بین ذرات چای به وسیله دستگاه پنوماتیک کاملا گرفته شود. بدین ترتیب ابعاد قوطی و پاکت های چای را باید طوری محاسبه نمود که فضای خالی برای هوا باقی گذارده نشود. به طوری که چای در بسته های عاری از هوا موسوم به Air-tight Container برای مدت زمان بیشتری عطر و طعم طبیعی خود را حفظ می کند. در صورتی که چای سیاه در ظروف غیر قابل نفوذ نسبت به هوا، رطوبت و نور و محل خنک و خشک نگهداری شود تا مدت دو سال قابلیت مصرف خود را حفظ خواهد نمود.

چای قوطی فلزی شاهسوند

ولی چای سبز در تحت همین شرایط حداکثر تا یک سال مطلوبیت خود را حفظ می کند. به عبارت دیگر عمر مصرف چای سبز کمتر از چای سیاه است. از طرفی شیوه تولید و فرآوری برگ سبز چای نیز در کوتاه و یا طولانی شدن تاریخ مصرف موثر می باشد. هر قدر برگهای چای در حین فرآوری بهتر مالش خورده و بدور محور رگبرگها پیچیده شوند، کمتر هوا در داخل چای فرآوری شده نفوذ خواهد نمود (انواع چای قلم .O.P). و چای معروف به ساچمه اغی (Gunpowder tea) معمولا برگ کاملا پیچیده یا اصصلاحاً لول شده اند. تاریخ مصرف یا عمر مفید این نوع چای نسبت به انواع چای شکسته و باروتی و خاکه به مراتب بیشتر میباشد. هر قدر برگهای عمل آورده چای بیشتر خورده شوند سطح تماس ذرات با هوا بیشتر و زودتر جذب اکسیژن و رطوبت می نمایند و در نتیجه تخمیر مفید چای کمتر خواهد شد. به طور کلی می توان عمر مفید چای را در بسته های وکیوم شده فاقد هوا به میزان قابل ملاحظه ای بالا برد. توصیه می شود چای سبز را فریز نموده و یا در یخچال نگهداری کرد تا مدت زمان بیشتری کیفیت طبیعی خود را حفظ نماید. بدیهی است مرغوب ترین چای در محیط نامناسب و بسته بندی غیر اصولی به سرعت طعم و عطر طبیعی خود را از دست خواهد داد و با جذب رطوبت و بوی ناخوشایند محیط فاسد میگردد. عرضه نمودن چای تجارتی در صندوق های روباز و مغازه های عطاری و خواربار فروشی از نظر بهداشت عمومی و حفظ کیفیت و ارزش غذایی به هیچ وجه صحیح نیست عرضه این گونه چای غیر بسته بندی شده به تدریج در اثر مجاورت با عوامل نامساعد خارجی نظیر گرد و غبار، دود وسائل نقلیه، رطوبت محیط و تابش مستمر نور قسمت اعظم عطر و طعم و کیفیت طبیعی خود را از دست می دهد. توصیه می شود از خرید این گونه چای اکیداً خودداری نمائید.

حداکثر زمان نگهداری سالم چای در غرفه های فروشگاه های بزرگ بر حسب شرایط نگهداری، میزان رطوبت نسبی محیط، نوع بسته بندی، نوع چای و چگونگی پروسه تولید و طبقه بندی فرق می کند.

عمر مفید چای نوع باروتی و خاکه به مراتب کمتر از انواع دیگر است چای کیسه ای به خصوص بسته بندی شده در کاغذهای مخصوص  بعد از مدت ۶ ماه طعم طبیعی خود را تا حدود زیادی از دست داده و طعم کاغذ چای کیسه ای را می گیرد. در سال های اخیر شرکت های معظم بسته بندی چای کیسه ای در جهت حفظ کیفیت در تولید چای به جای کاغذ از پارچه های مخصوصی استفاده می نمایند. برای حفظ کیفیت چای توصیه می شود چای درون بسته های کاغذی و مقوایی را بعد از خرید در داخل ظروف فلزی خالی نموده و به اندازه مصرف در چای دان ساخته شده از جنسی فلز، چینی، ورشون و بامبو با درب باریک بریزید سعی کنید همواره چای دان را مملو از چای کنید تا چای درون آن کمتر در معرض هوا قرار داشته باشد. فضای خالی ظروف چای را همواره با دستمال کاغذی، ورقه های آلومینیومی و کیسه های نایلونی، پاکت های کاغذی لیمبینت (با آستر نایلون) در صورتی سالم خواهد ماند که قبل از دوخت حرارتی هوای درون آن کاملا گرفته شود و فضای خالی برای اشغال هوا باقی گذارده نشود.

در صورتی که چای بدور از نور، حرارت بیش از ۲۸ درجه و در معرضی هوا قرار نگیرد، بررسی ها نشان داده که تا ۶ ماه چندان تغییرات محسوسی در کیفیت و طعم آن پیدا نمی شود. ولی بیش از ۶ ماه در اثر واکنشهای منفی غیر آنزیمی مرغوبیت چای روند نزولی را شروع می نماید. بدین لحاظ به شرکت های معتبر و با سابقه بسته بندی توصیه میشود در صورت فروش نرفتن، بسته های توزیع شده قبلی را از فروشگاه ها جمع آوری و محتویات چای را آزمایش نمایند. در صورتی که چای حالت کهنه گی پیدا کرده باشد به شرط سالم بودن می توان با نظر کارشناسی به نسبت معینی آنرا با چای محصول جدید مخلوط و پس از بازسازی کیفیت مجدداً بسته بندی و عرضه نمود. چنانچه تنزل کیفیت در حدی باشد که امکان بازسازی آن مقرون به مصلحت نباشد. این گونه چای کهنه غیر قابل مصرف به کارخانه های مخصوص استخراج کافئین و رنگهای مواد غذایی عرضه می گردد.

منبع:

کتاب چایکاری و فناوری چای / تالیف: معظم حسن پور / ناشر: دانشگاه گیلان / جلد دوم